Katedra Historii Malarstwa i Rzeźby powstała w 2018 roku, kiedy na mocy decyzji Rady Wydziału Filozoficzno-Historycznego UŁ powołany został Instytut Historii Sztuki, w skład którego wchodzi wraz z Katedrą Historii Architektury.

Oferta dydaktyczna Instytutu Historii Sztuki na kierunku historia sztuki obejmuje studia stacjonarne I (licencjackie) i II (magisterskie) stopnia. Studia na tym kierunku pozwalają uzyskać wszechstronną i gruntowną wiedzę z zakresu dziejów architektury i plastyki od starożytności po czasy współczesne. Specyfiką tego kierunku jest łączenie wiedzy teoretycznej ze stopniowo nabywanymi umiejętnościami praktycznymi. Program studiów oprócz zajęć dydaktycznych realizowanych w salach oferuje bogaty cykl ćwiczeń praktycznych obejmujących objazdy zabytkoznawcze, inwentaryzacyjne i praktyki zawodowe.

Katedra Historii Malarstwa i Rzeźby swoją działalnością badawczo-dydaktyczną w pełni wpisuje się w realizację strategicznych założeń UŁ, Wydziału Filozoficzno-Historycznego i Instytutu Historii Sztuki. Aktywnie włącza się w procesy rozwojowe Łodzi i regionu na wielu płaszczyznach, w znacznym stopniu wzbogacając całościowy obraz nauki polskiej. Jest miejscem inicjatyw i działań służących potrzebom społecznym i kulturowym. Ważnym obszarem aktywności są również działania służące promowaniu wiedzy o dziejach sztuki.

Badania naukowe prowadzone przez pracowników katedry mają zróżnicowany, przekrojowy i nierzadko interdyscyplinarny charakter. Jednym z głównych obszarów zainteresowań naukowych jednostki jest plastyka nowoczesna i współczesna. Prace prowadzone w tym nurcie badań dotyczą wielu zagadnień związanych z rozwojem i przemianami sztuki nowoczesnej i współczesnej od XIX po pocz. XXI w. Wśród nich znajdują się problemy sztuki awangardowej, postmodernistycznej. Uwzględniają one relacje między plastyką a innymi dziedzinami twórczości artystycznej oraz rolę istotnych wydarzeń historycznych i prądów ideowych dla zjawisk kulturowych. Głównymi reprezentantami tego kierunku są: prof. E. Jedlińska, prof. A. Pawłowska, prof. A. Gralińska-Toborek, adiunkci dr P. Sztabińska, dr A. Świętosławska, dr D. Łarionow, dr M. Milanowska. Badania w tym zakresie są często prowadzone we współpracy z pracownikami Instytutu Filozofii oraz Instytutu Etnologii i Antropologii Kulturowej UŁ.

Ważnym wzbogaceniem wymienionych kierunków zainteresowań naukowych są intensywnie rozwijające się od wielu lat badania nad sztuką pozaeuropejską, ze szczególnym uwzględnieniem terenów Ameryki Południowej i Afryki. W prace te są szczególnie zaangażowane dr E. Kubiak i prof. A. Pawłowska. Innym kierunkiem poszukiwań są badania nad sztuką żydowską, ze szczególnym uwzględnieniem środowiska łódzkiego i zachowanej tu spuścizny materialnej. W prace te są zaangażowane prof. E. Jedlińska i dr. I. Gadowska. Ta ostatnia, wraz z dr A. Drozdowskim, prowadzi również badania dotyczące dziejów mody. W ostatnim czasie ważne miejsce w aktywności naukowej pracowników katedry zajmują prace nad sposobami upowszechniania sztuki metodami audiodeskrypcji. Te docenione i licznie nagradzane w ostatnim czasie projekty są prowadzone przez prof. A. Pawłowską.

Wymienione kierunki poszukiwań naukowych kształtują badawczy wizerunek jednostki, decydując o jej specyfice i istotnej roli w skali miasta, regionu, a także kraju. Niektóre spośród wymienionych obszarów poszukiwań naukowych mają charakter wybitnie ponadlokalny i międzynarodowy.