Projekty


Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu (Pracownia Pedagogiki Specjalnej) ul. Pomorska 46/48, 91-408 Łódź (nazwa jednostki zamawiającej wraz z adresem) jest realizatorem projektu:

Rodzina w systemie wsparcia społecznego i pomocy osobom z problemem alkoholowym. Badania biograficzne z udziałem rodziców (dorosłych) dzieci uzależnionych od alkoholu” realizowany jako zadanie „Wspieranie badań naukowych w obszarze problemów wynikających z używania alkoholu” nr umowy: nr 61/43/3.4.2/18/DEA, finansowany ze środków Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020. Projekt realizowany na Wydziale Nauk o Wychowaniu UŁ w Pracowni Pedagogiki Specjalnej.

Ogłoszenia o wykonanie transkrypcji wywiadów


Projekt „Rodzina w systemie wsparcia społecznego i pomocy osobom z problemem alkoholowym. Badania biograficzne z udziałem rodziców (dorosłych) dzieci uzależnionych od alkoholu” realizowany jako zadanie „Wspieranie badań naukowych w obszarze problemów wynikających z używania alkoholu”, finansowany ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020. Projekt realizowany na Wydziale Nauk o Wychowaniu UŁ w Pracowni Pedagogiki Specjalnej.

Przedmiotem badań jest swoisty proces „stawania się” rodzicem (dorosłego) dziecka z problemem alkoholizmu, tj. nabywanie określonej roli społecznej (z całym jej bagażem oczekiwań społecznych oraz kulturowych powinności, nakazów i norm wynikających z więzów rodzinnych). Przedmiotem badań są więc doświadczenia rodziców alkoholików związane z reakcją społeczną i kontaktami z instytucjonalnym systemem wsparcia oraz sposoby angażowania się w pokonywanie problemów związanych z uzależnieniem dorosłego dziecka.

Cel teoretyczny badań determinuje zastosowanie procedur metodologii teorii ugruntowanej, która głęboko osadzona jest w nurcie symbolicznego interakcjonizmu. Jest nim wypracowanie teorii średniego zasięgu, która odnosi się do życia społecznego rodziców (dorosłych) dzieci uzależnionych od alkoholu. Celem badań jest prześledzenie specyficznej „kariery” rodzica uzależnionego dziecka oraz analiza uwarunkowań określonych strategii zaangażowania rodzicielskiego w pokonywanie problemów związanych z alkoholizmem.


Podstawowe pytanie badawcze stanowi: jakie są etapy kariery rodzica (dorosłego) dziecka z problemem uzależnienia od alkoholu? Natomiast wstępne, szczegółowe pytania, to:

  • Jakie są typy rodzicielskiego zaangażowania w pokonywanie problemów związanych z alkoholizmem dorosłego syna/córki?
  • Jakie są punkty zwrotne (momenty przejścia od statusu do statusu) w karierze rodzica alkoholika?
  • Jaka jest reakcja otoczenia (sąsiedzkiego, dalszych krewnych itp.) wobec rodzica dorosłego alkoholika?

Ważnym kontekstem analiz będzie relacja z instytucjami pomocowymi. Dlatego też w trakcie badań poszukiwać będziemy także odpowiedzi na następujące pytania:

  • Jak przebiega proces budowania zaufania do instytucji wsparcia społecznego? (Jak przebiega budowanie otwartości i gotowości na korzystanie z instytucjonalnych form wsparcia społecznego? Jaki wpływ na radzenie sobie z alkoholizmem dorosłego dziecka mają oddziaływania instytucjonalne? W jakie relacje wchodzą rodzice z personelem instytucji? Czy, a jeśli tak to, jakim zjawiskom degradacji podlegają rodzice w kontaktach z instytucją pomocy?)

Kariera rodzica alkoholika to równocześnie „radzenie sobie” z chorobą alkoholową dorosłego dziecka. Proces ten pragniemy zrekonstruować przyjmując dodatkowo perspektywę przedstawicieli instytucji. I tak, pytanie, na które będziemy szukać odpowiedzi można sformułować następująco: w jaki sposób definiowane jest „radzenie sobie” z uzależnieniem przez rodziców, a w jaki przez otoczenie społeczne (np. sąsiedzkie, dalszych krewnych, w tym rodzeństwo, personelu instytucji pomocowych)? Jaki jest „pożądany” typ rodziny pacjenta (jaka jest pożądana relacja z przedstawicielem instytucji, na jakie problemy w relacjach z instytucją wskazują rodzice, a na jakie przedstawiciele instytucji pomocowych)?

Uzasadnieniem dla potrzeby realizacji projektu są spodziewane rezultaty badań, które polegać będą przede wszystkim na:

  • włączeniu do refleksji naukowej i dyskursu specjalistycznego problematyki rodziców (dorosłych) dzieci uzależnionych od alkoholu (wykroczenie poza sferę zjawiska współuzależnienia);
  • przygotowaniu cyklu opracowań naukowych i specjalistycznych (w tym monografii) poświęconych rodzicom dorosłych alkoholików (wypełnienie luki w polskim piśmiennictwie naukowym);
  • wkładzie w refleksję metodologiczną nad badaniem środowiska rodzinnego osób uzależnionych od alkoholu (paradygmat interpretatywny, badania biograficzne, metodologia teorii ugruntowanej);
  • wkładzie w rozwój instytucjonalnych form wsparcia osób uzależnionych od alkoholu (sposoby nabywania i odgrywania przez rodziców społecznej roli dorosłego dziecka uzależnionego; taktyki degradacyjne w relacjach z otoczeniem społecznym i instytucjonalnym; strategie adaptacyjne w relacjach z instytucjami pomocowymi itp.).

Działania realizowane w ramach projektu:


Działanie I: Organizacja badań i rekrutacja adresatów


Działanie II: Realizacja badań

  • przeprowadzenie 30 (biograficznych) narracyjnych i pogłębionych wywiadów z rodzicami dorosłych dzieci uzależnionych od alkoholu;
  • przeprowadzenie 30 wywiadów swobodnych, pogłębionych z personelem instytucji lecznictwa i pomocowych;
  • przeprowadzenie wywiadu zbiorowego z 20 przedstawicielami instytucji lecznictwa odwykowego i pomocowych;

Działanie III: Analiza materiału badawczego

  • zespołowa interpretacja i analiza materiału empirycznego uzyskanego w ramach przeprowadzonych badań;
  • superwizja procesu badawczego.

Działanie IV: Konferencja naukowa

Organizacja 1-dniowej, ogólnopolskiej interdyscyplinarnej konferencji naukowej pt. Rodzina w systemie wsparcia społecznego i pomocy osobom z problemem alkoholowym z udziałem naukowców, ekspertów, przedstawicieli instytucji lecznictwa odwykowego i pomocowych (stworzona będzie jedna podsekcja, której uczestnikami będą specjaliści i przedstawiciele instytucji lecznictwa odwykowego i pomocowych. W trakcie pracy podsekcji będzie miało miejsce dalsze gromadzenie materiału empirycznego: zainicjowana zostanie dyskusja i przeprowadzony będzie wywiad zbiorowy z min. 20 uczestnikami podsekcji).


Działanie V: Publikacja monografii zbiorowej

Monografia składać się będzie z dwóch części. Na część I opracowania składać się będą artykuły przygotowane przez uczestników konferencji poświęcone problematyce rodzin osób uzależnionych ze szczególnym uwzględnieniem wsparcia instytucjonalnego. Część II będzie obejmowała obszerne fragmenty z wywiadu zbiorowego (doświadczenia w pracy z rodziną osoby uzależnionej) z przedstawicielami instytucji lecznictwa odwykowego i pomocowych wraz z ich omówieniem.


Działanie VI: Popularyzacja efektów projektu

Prezentacja wstępnych wyników badań i popularyzacja efektów projektu na konferencjach naukowych i w postaci artykułów naukowych w polskich i zagranicznych czasopismach specjalistycznych i naukowych.


Działanie VII: Publikacja poradnika dla rodziców dorosłych dzieci z problemem alkoholowym

Przy tworzeniu poradnika inspiracje teoretyczne zaczerpnięte zostaną z wyników badań uzyskanych od adresatów projektu i wzbogacone aktualnym stanem wiedzy psychologicznej. W opracowaniu zawarte zostaną najważniejsze informacje o problemach rodziców alkoholików.


Działanie VIII: Publikacja monografii naukowej

W monografii zostanie przedstawiony proces stawania się rodzicem (dorosłego) dziecka uzależnionego od alkoholu. Kontekstem analiz będzie instytucjonalny system wsparcia społecznego rodzin z problemem uzależnienia.

Monografia stanowić będzie swoiste uzupełnienie luki w polskim piśmiennictwie naukowym przedmiotu poprzez włączenie do refleksji naukowej i dyskursu specjalistycznego problematyki rodziców (dorosłych) dzieci uzależnionych od alkoholu, gdzie zagadnienie współuzależnienia będzie jedynie jednym z wielu elementów analiz.


Adresatami projektu są:

  • rodzice (dorosłych) dzieci uzależnionych od alkoholu – z 30. osobami zostanie przeprowadzony (biograficzny) narracyjny i pogłębiony wywiad;
  • personel instytucji lecznictwa odwykowego – z 30. osobami zostanie przeprowadzony pogłębiony wywiad;
  • specjaliści, eksperci, personel instytucji lecznictwa odwykowego i pomocowych – z 20. osobami zostanie przeprowadzony wywiad zbiorowy podczas prac podsekcji z udziałem przedstawicieli instytucji na ogólnopolskiej konferencji naukowej;
  • studenci wchodzący w skład zespołu badawczego – dla nich zostanie przeprowadzone szkolenie w zakresie etyki prowadzenia badań naukowych i technik zbierania danych na potrzeby projektu
  • instytucje lecznictwa odwykowego i pomocowe (np. NGO, Izby Wytrzeźwień, OPS, szpitale psychiatryczne itp.).

Kierownik projektu:

dr Magdalena Staniaszek
Wydział Nauk o Wychowaniu, Pracownia Pedagogiki Specjalnej


Print Friendly, PDF & Email